Efekty COVID-19: zwolnienia lekarskie z powodu koronawirusa oraz grypy

W pierwszym kwartale 2020 roku wśród danych ZUS dot. absencji chorobowej pojawiła się nowa jednostka chorobowa: COVID-19 o kodzie U07 (wg ICD-10). W tym wpisie przedstawimy Państwu dane za 2020 rok dot. zwolnień lekarskich z powodu COVID-19 oraz pokażemy, jak wyglądała sytuacja zwolnień z powodu grypy (J11) w tym okresie i zestawimy ją z 2019 rokiem.

COVID-19 oraz grypa (J11) w rankingu jednostek chorobowych pod względem liczby dni absencji w pracy

Zgodnie ze świeżo opublikowanymi danymi ZUS, w IV kwartale 2020 roku pod względem liczby dni absencji chorobowej (dni na zwolnieniu lekarskim) COVID-19 znajdował się na 3 miejscu (na 1871 jednostek chorobowych).

­Biorąc pod uwagę cały 2020, to pod względem liczby dni absencji chorobowej COVID-19 znalazł się na 10 miejscu. Zaraportowano ponad 4,8 mln dni na zwolnieniu lekarskim, wydając prawie 618 tysięcy zaświadczeń lekarskich. Absencja w pracy z powodu koronawirusa w 2020 roku wiązała się ze stratą PKB liczącą prawie 2 mld PLN.

Natomiast grypa (wywołana niezidentyfikowanym wirusem – kod J11) znalazła się w 2020 roku na 61 miejscu w rankingu z liczbą dni na zwolnieniu lekarskim wynoszącą ok. 627 tysięcy, wydając prawie 99 tysięcy zaświadczeń lekarskich. Absencja w pracy z powodu grypy (J11) wiązała się też ze stratą PKB wynoszącą blisko 247 mln PLN. W 2019 roku grypa zajęła natomiast 59 miejsce wśród innych jednostek chorobowych, z liczbą dni na zwolnieniu lekarskim wynoszącą ponad 641 tysięcy, co wiązało się ze stratą PKB rzędu 252 mln PLN.

Liczba dni absencji chorobowej z powodu COVID-19 oraz z powodu grypy (J11) w 2020 roku

W marcu został zdiagnozowany pierwszy Polak na COVID-19. Z tego powodu, w pierwszym kwartale 2020 zaraportowano tylko ponad 4 tysiące dni zwolnień spowodowanych tym wirusem. W kolejnych kwartałach wartości te znacząco wzrastały. W trzecim kwartale liczba dni absencji z powodu COVID-19 wyniosła prawie 338 tysięcy, a w czwartym kwartale już ponad 4 miliony.

Przyglądając się grypie (wywołanej niezidentyfikowanym wirusem – kod J11) zauważamy najwyższą wartość liczby dni zwolnienia w pierwszym kwartale 2020 r. (ponad 456 tysięcy), w 2 i 3 kwartale odnotowano spadek a potem wzrost w 4 kwartale do ponad 140 tysięcy. Nie powinno to jednak dziwić, gdyż grypa wykazuje sezonowość ze swoim szczytem zachorowań właśnie w pierwszym kwartale danego roku.

Średnia długość zwolnienia lekarskiego z powodu COVID-19 na przestrzeni 2020 roku ulegała skracaniu. W pierwszym kwartale 2020 średnio wynosiła ona 14 dni a w ostatnim kwartale 2020 roku już tylko 8 dni. W przypadku grypy, aż tak dużej zmienności nie zauważono. Interesujące są także różnice w liczbie wydanych zaświadczeń lekarskich pomiędzy grypą a COVID-19, które są bardzo wyraźne w ostatnim kwartale zeszłego roku. Szczegóły poniżej:

Liczba dni absencji chorobowej z powodu z powodu grypy (J11) 2019 vs 2020

Porównując lata 2019 i 2020 pod względem liczby dni zwolnień lekarskich z powodu grypy zauważamy lekki spadek dni absencji chorobowej z powodu grypy w pierwszych trzech kwartałach 2020 roku, a następnie wzrost liczby dni absencji chorobowej o 100% w 4 kwartale 2020 roku, w stosunku do analogicznych okresów 2019 roku (z 71 tyś do ponad 140 tyś). Szczegóły poniżej:

Liczba wydanych zaświadczeń lekarskich z powodu COVID-19 oraz grypy (2019 vs 2020)

Sprawdzono także, czy pojawienie się COVID-19 spowodowało zmniejszenie się liczby chorych – a co za tym idzie, także liczby zwolnień lekarskich – na grypę. W tym celu zsumowano dane dla grypy i COVID-19 w 2020 roku i porównano je z danymi dla grypy w 2019 roku.

W 2020 roku rzeczywiście liczba dni na zwolnieniu lekarskim z powodu grypy spadła, ale tyko o ok. 2,3%. Natomiast wydanych zwolnień z powodu grypy spadła o  niecałe 11%. Sumaryczna liczba wydanych zwolnień lekarskich z powodu COVID-19 oraz grypy wyniosła ponad 717 tysięcy i była związana z prawie 5,5 mln dniami absencji chorobowej z powodu tych jednostek. W przypadku liczby dni absencji chorobowej z powodu grypy, to w 2019 roku wyniosła ona 641 tysięcy a w 2020 roku 627 tysięcy.

Chcesz wiedzieć jakie są koszty społeczne dla wybranych jednostek chorobowych? Interesuje Cię np. czerniak, rak piersi albo choroba Parkinsona?

Sprawdź na www.pharmcalculators.com.

Prezentowane koszty społeczne oparte są na danych ZUS i pokazują stratę PKB z powodu absenteizmu.

„Niecovidowe” efekty COVID-19: zdrowie psychiczne Polaków 2020 vs 2019

Choroby (wg ICD-10) generujące najwięcej zwolnień lekarskich 2020 vs 2019

Spośród jednostek chorobowych (wg ICD-10) powodujących najwyższe straty PKB w pierwszych trzech kwartałach 2020 roku, wynikające ze zwolnień lekarskich, prym po raz kolejny wiedzie „ciąża” (strata PKB – 11 mld zł i 28 mln dni absencji w pracy).

W TOP-10 najbardziej kosztownych społecznie chorób znalazły się tak jak w poprzednim roku choroby związane z kręgosłupem, ostre zakażenia górnych dróg oddechowych, przeziębienia oraz choroby związane ze zdrowiem psychicznym. Pomimo, iż sam rozkład jest nieco podobny do poprzedniego roku, zwraca uwagę fakt, że do pierwszej dziesiątki w tym roku trafiła nowa jednostka chorobowa – inne zaburzenia lękowe (F41), a pozostałe jednostki dotyczące stanów psychicznych: reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne (F43) oraz epizod depresyjny (F32) związane były ze znaczącym wzrostem zwolnień lekarskich z ich powodu, a co za tym idzie ze wzrostem straty PKB z tego tytułu. Szczegóły prezentują tabele poniżej.

TOP-10 najbardziej kosztownych społecznie chorób Q1-Q3 2020 r.

TOP-10 najbardziej kosztownych społecznie chorób Q1-Q3 2019 r.

Gdybyśmy zsumowali liczbę dni zwolnienia lekarskiego dla trzech chorób dot. zdrowia psychicznego (z pierwszej dziesiątki w 2020), czyli:

  • F43 – Reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne
  • F32 Epizod depresyjny
  • F41 Inne zaburzenia lękowe

to okazuje się, że grupa ta jest na drugim miejscu zaraz, po „ciąży” z liczbą dni absencji chorobowej wynoszącą ponad 15 mln i stratą PKB bliską 6 mld PLN.

TOP-5 najbardziej kosztownych społecznie chorób Q1-Q3 2020 r. (jednostki: F43, F32 i F41)

Niepokojące jest to, że sumaryczna liczba dni na zwolnieniu lekarskim z powodu tych trzech jednostek chorobowych jest o 51% wyższa niż w analogicznym okresie roku poprzedniego.

Choroby psychiczne (F43, F32, F41) 2019 vs. 2020 – liczba dni absencji chorobowej oraz strata PKB

W pierwszych trzech kwartałach 2019 roku liczba dni absencji chorobowej (dla jednostek chorobowych F32, F41 i F43) wyniosła dokładnie 9 942 873 a strata PKB z powodu tych chorób 3 913 646 290 PLN. W analogicznym okresie 2020 roku odnotowano 15 049 279 dni zwolnień lekarskich a strata PKB z tego powodu wyniosła już 5 923 595 215 PLN.

Chcesz wiedzieć jakie są koszty społeczne dla wybranych jednostek chorobowych? Interesuje Cię np. COVID-19, czerniak, rak piersi albo choroba Parkinsona?

Sprawdź na www.pharmcalculators.com.

Prezentowane koszty społeczne oparte są na danych ZUS i pokazują stratę PKB z powodu absenteizmu.

Kontrakty NFZ na programy lekowe vs. koszty społeczne

Prezentujemy 5 najbardziej kosztochłonnych programów lekowych w zestawieniu ze stratą PKB generowaną tylko przez same zwolnienia lekarskie w odpowiadających jednostkach chorobowych wg kodów ICD-10.

Spośród wszystkich programów lekowych, program Leczenie Raka Piersi (B.9) ma najwyższy kontrakt NFZ wynoszący prawie 432 mln PLN, jednocześnie kontrakt ten jest niższy o ponad 67 mln PLN od kosztów społecznych wynikających z samych zwolnień lekarskich dla pacjentek z nowotworem złośliwym sutka (ICD-10 C50).

Z wysoką absencją chorobową wiąże się również rak jelita grubego oraz nowotwór złośliwy oskrzela i płuca. W przypadku raka jelita grubego wartość kontaktu na program lekowy jest niższa niż strata PKB wynikająca z absencji w pracy.

Warto zwrócić uwagę, że wymienione nowotwory dotyczą szerokiej populacji pacjentów oraz przedstawione koszty społeczne nie obejmują straty PKB wynikającej m.in. z konieczności całkowitej rezygnacji z pracy, rehabilitacji czy też rent.

Chcesz wiedzieć jakie są koszty innych chorób? Sprawdź na pharmcalculators.com.

10 najbardziej kosztochłonnych programów lekowych

Całkowita wysokość kontraktów na wszystkie programy lekowe (program + leki) w 2020 roku wynosi ponad 4 mld PLN. 10 najbardziej kosztochłonnych programów lekowych stanowi 54% (ponad 2 mld PLN) całkowitej kwoty kontraktu NFZ na programy lekowe.


Wśród nich znajdują się m.in. programy dot. leczenia raka piersi, stwardnienia rozsianego, raka jelita grubego, raka płuca, raka nerki.
Program Leczenie Raka Piersi (B.9) ma zdecydowanie najwyższy kontrakt na poziomie prawie 432 mln PLN. Jest on realizowany w placówkach w całej Polsce, ale największy kontrakt na realizacje tego programu, mają świadczeniodawcy w województwie śląskim (16,5%).

Więcej na: www.pharmcalculators.com

Choroby (wg ICD-10) generujące najwięcej zwolnień lekarskich

Spośród jednostek chorobowych (wg ICD-10) powodujących najwyższe straty PKB w 2019 roku, wynikające ze zwolnień lekarskich, prym wiedzie „ciąża”(strata PKB – 14 608 053 013 i 37 112 709 dni absencji w pracy).

W TOP-10 najbardziej kosztownych społecznie chorób znalazły się również choroby związane z kręgosłupem, ostre zakażenia górnych dróg oddechowych oraz przeziębienia, ale także stres i depresja.

10 poniższych kodów ICD-10 generuje niemal 40% (37 103 473 825 PLN) całkowitej straty PKB z powodu absencji chorobowej, która wynosi 93 981 397 003 PLN.

A przecież ciąża to nie choroba:)

Sprawdź więcej na pharmcalculators.com

Koszty społeczne wybranych grup chorób

W 2019 roku koszty społeczne chorób nowotworowych wyniosły 2 065 mln zł, cukrzycy 314 mln zł a RZS 221 mln zł. W naszym zestawieniu królują jednak ostre zakażenia górnych dróg oddechowych, dla których straty PKB z powodu zwolnień lekarskich wyniosły aż 8 526 mln zł.


Chcesz wiedzieć jakie są koszty społeczne dla wybranych jednostek chorobowych? Interesuje Cię np. czerniak, rak piersi albo choroba Parkinsona?

Sprawdź na www.pharmcalculators.com.

Prezentowane koszty społeczne oparte są na danych ZUS i pokazują stratę PKB z powodu absenteizmu.